Türkiye’de her 10 yetişkinden 4’ü bakım sorumluluğu taşıyor

ANKARA-BHA

Araştırma, bakım yükünün iş gücüne katılım ve çalışma hayatı üzerindeki etkilerini de ortaya koydu.

TÜİK verilerine göre, 2025 yılında 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1’i çocuk, torun veya bakıma muhtaç yakınlarının bakımını üstlendi. Erkeklerde bu oran yüzde 40,6 olurken kadınlarda yüzde 45,6’ya yükseldi. Araştırmada bakım sorumluluğu; 15 yaş altındaki çocuklar, torunlar ile hasta, engelli veya bakıma muhtaç yakınlara yönelik düzenli ilgiyi kapsadı.

Bakım sorumluluğu iş gücüne katılımı etkiliyor

18-74 yaş grubunda genel iş gücüne katılım oranı yüzde 58,2 olarak belirlenirken, bakım sorumluluğu bulunanlarda bu oran yüzde 60,5 oldu. Bakım sorumluluğu olmayanlarda ise iş gücüne katılım yüzde 56,4 seviyesinde gerçekleşti.

Kadınlarda bakım sorumluluğu bulunanların iş gücüne katılım oranı yüzde 37,8 olurken, bakım sorumluluğu olmayan kadınlarda bu oran yüzde 41,7 olarak kaydedildi. Erkeklerde ise bakım sorumluluğu bulunanların iş gücüne katılım oranı yüzde 86’ya ulaştı.

İstihdamdakilerin büyük bölümü profesyonel bakım hizmeti almıyor

Araştırmaya göre istihdamda olan ve çocuk bakım sorumluluğu bulunan kişilerin yüzde 83’ü herhangi bir profesyonel bakım hizmetinden yararlanmadı.

Bu kişilerden yüzde 14’ü kurumsal bakım merkezlerini tercih ederken, yüzde 1,6’sı evde ücretli bakım hizmeti aldı. Hem kurumsal bakım hem evde ücretli bakım hizmetini birlikte kullananların oranı ise yüzde 1,4 oldu. Yetişkin bakım sorumluluğu bulunan istihdamdakilerin yüzde 79,3’ü de bakım hizmeti kullanmadığını bildirdi.

Çocuk bakımında en büyük yük aile içinde

Çocuk bakım hizmeti kullanmayan istihdamdaki bireylerin yüzde 50,8’i bakım sürecini kendisi veya eşiyle birlikte yürüttüğünü belirtti.

Katılımcıların yüzde 19,7’si çocukların kendi ihtiyaçlarını karşılayabildiğini ifade ederken, yüzde 17,6’sı profesyonel bakım hizmetlerinin maliyetinin yüksek olduğunu söyledi. Bakımı büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarla sürdürenlerin oranı ise yüzde 5,5 oldu.

Çalışma saatleri en büyük sorun olarak öne çıktı

Bakım sorumluluğu bulunan çalışanların yüzde 70,1’i iş ve bakım yükünü birlikte yürütürken herhangi bir sorun yaşamadığını ifade etti.

Ancak zorluk yaşadığını belirten 4 milyon 303 bin kişinin yüzde 38,4’ü uzun çalışma saatlerini en büyük problem olarak gösterdi. Katılımcıların yüzde 26,9’u işin yorucu olması, yüzde 8,9’u ise ev ve iş arasındaki ulaşım süresinin uzunluğunu öne çıkardı. Uzun çalışma saatlerinden kaynaklı zorluk yaşayan erkeklerin oranı yüzde 39,3 olurken kadınlarda bu oran yüzde 36,4 olarak ölçüldü.