Niğde’nin Bor ilçesindeki Tyana Antik Kenti’nde, 20 yıl aradan sonra Roma Hamamı’nda kazı çalışmaları yeniden başladı. Aksaray Üniversitesi öncülüğünde yürütülen kazılarda Tunç Çağı’na ait izler ortaya çıkarılırken antik yapının turizme kazandırılması hedefleniyor.
Tyana Antik Kenti’nde tarihi keşif için yeni dönem
Niğde’nin Bor ilçesine bağlı Kemerhisar beldesinde bulunan Tyana Antik Kenti, yeni kazı çalışmalarıyla geçmişine ışık tutmaya hazırlanıyor. Aksaray Üniversitesi (ASÜ) tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, antik kentin önemli yapılarından Roma Hamamı’nda 20 yıl aradan sonra yeniden kazı yapılıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Aksaray Üniversitesi adına yürütülen Tyana Kazısı, ASÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Doğanay başkanlığında devam ediyor. Bakanlığın Geleceğe Miras Projesi kapsamında sürdürülen 2026 yılı çalışmalarında, Roma Hamamı’nın mimari gelişiminin ortaya çıkarılması ve tarihi yapının korunarak turizme kazandırılması amaçlanıyor.
Tyana Antik Kenti kazılarında Tunç Çağı izleri bulundu
Tyana Antik Kenti’ndeki kazılarda elde edilen önemli bulgulardan biri, Roma Hamamı’nın Tunç Çağı’na ait bir tabaka üzerine inşa edildiğinin belirlenmesi oldu. Bu tespit, bölgedeki yerleşim ve kültürel birikimin Roma Dönemi’nden çok daha eskiye uzandığına işaret ediyor.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Osman Doğanay, çalışmaların ilk aşamasında alandaki moloz ve çöp tabakasının kaldırılmasına ağırlık verildiğini belirtti. İlerleyen süreçte hamamın önceki kullanım evrelerinin ve mimari özelliklerinin daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarılması hedefleniyor.
Kazı ekibinin araştıracağı alanlar arasında, Roma Hamamı ile bağlantılı olabileceği değerlendirilen palestra ve gymnasium yapıları da bulunuyor. Antik dönemde spor, beden eğitimi ve eğitim faaliyetleriyle ilişkilendirilen bu alanların varlığının araştırılması, Tyana’nın sosyal yaşamına ilişkin yeni bilgiler sağlayabilir.
Roma İmparatoru Caracalla döneminde inşa edildi
Tyana, Roma Dönemi’nde Kapadokya’nın önemli metropol kentleri arasında yer alıyordu. Prof. Dr. Osman Doğanay’ın aktardığı bilgilere göre kazıların yürütüldüğü Roma Hamamı, milattan sonra 213 yılında İmparator Caracalla döneminde inşa edildi.
Yapının sonraki imparatorlar döneminde de çeşitli değişiklikler geçirdiği tespit edildi. Hamamın mimari özelliklerinin ve geçirdiği dönüşümlerin incelenmesi, Roma Dönemi’nde Tyana’nın kent yaşamını ve yapı kültürünü anlamak açısından önem taşıyor.
Roma Hamamı’nda su sistemi de araştırılıyor
Roma Hamamı’nda ilk kazı çalışmaları 2002 yılında başladı ve dört yıl boyunca sürdü. Bu dönemde çok sayıda kalıntı ve buluntuya ulaşılırken yapının planı ve mevcut mimari özellikleri büyük ölçüde ortaya çıkarıldı.
Doğanay, hamamın halkın kullanımına yönelik bir yapı olduğunu ve güneşten mümkün olduğunca yararlanabilecek bir konumda bulunduğunu belirtti. Roma Havuzu’ndan kemerlerle taşınan suyun önemli bir bölümünün hamama ulaştığı tahmin ediliyor. Önceki kazılarda hamama doğru uzanan su künklerinin tespit edilmesi de antik kentin su altyapısına ilişkin önemli ipuçları sunuyor.
Tyana’da başka antik hamamlar da araştırılacak
Tyana Antik Kenti’nin Roma Dönemi’ndeki önemini ortaya koyan unsurlar arasında hamam yapıları da yer alıyor. Prof. Dr. Osman Doğanay, antik kentte en az iki hamamın daha bulunduğuna dikkat çekerek bu yapıların tespit edilmesine yönelik çalışmaların da başlatılacağını bildirdi.
Yeni araştırmalarla Roma Hamamı’nın yanı sıra antik kentin sosyal yaşamını ve mimari gelişimini yansıtan diğer yapıların da belirlenmesi amaçlanıyor. Böylece Tyana’nın tarihsel dokusunun daha kapsamlı biçimde anlaşılması hedefleniyor.
Roma Hamamı turizme kazandırılacak
Kazı çalışmalarının hedefleri arasında tarihi yapının korunması ve Tyana Antik Kenti’nin ziyaret güzergâhına dâhil edilmesi de bulunuyor. Bu doğrultuda kazı alanındaki tarihi dokunun zarar görmesini önlemeye yönelik tedbirler alınıyor.
Prof. Dr. Osman Doğanay, Kapadokya Bölgesi’nde bu ölçekte bir hamam kompleksinin bulunmasının Tyana’yı öne çıkaran özelliklerden biri olduğunu vurguladı. Roma Hamamı’nın bir turizm destinasyonu hâline getirilmesiyle hem antik kentin tanınırlığının artırılması hem de bölge ekonomisine katkı sağlanması amaçlanıyor.
Aksaray Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Alpay Arıbaş da Tyana Antik Kenti’nde yürütülen çalışmalardan dolayı Prof. Dr. Osman Doğanay’ı tebrik ederek kazı ekibine başarı dileklerini iletti.
Tyana Antik Kenti’nde 20 yıl aradan sonra yeniden başlayan kazıların, bölgenin binlerce yıllık geçmişinin aydınlatılmasına ve önemli bir tarihi mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Yorumlar